1 材料与方法
1.1 材料
表1 调查样地基本信息Tab. 1 Basic information of survey plot |
| 种植 作物 Raise crops | 调查日期 Date of investigation | 海拔 Altitude/m | 土壤类型 Soil type | 地型 Geotype | 地貌 Landforms | 土壤 肥力 Soil fertility | 前茬 作物 Previous crop |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 皇竹草 | 2019-07-20 | 1836 | 红壤 | 山地 | 岩溶 | 中 | 皇竹草 |
| 烟草 | 2019-07-25 | 1861 | 红壤 | 山地 | 岩溶 | 高 | 光叶紫花苕 |
| 核桃 | 2019-08-06 | 1870 | 红壤 | 山地 | 岩溶 | 中 | 无 |
| 玉米 | 2019-08-06 | 1820 | 红壤 | 山地 | 岩溶 | 高 | 蚕豆 |
1.2 方法
2 结果与分析
2.1 保山喀斯特石漠化地区农田杂草种群组成
表2 保山喀斯特石漠化地区农田49种杂草种群名录Tab. 2 List of 49 farmland weed population in karst rocky desertification region of Baoshan |
| 编号 No. | 科名 Scientific name | 种名 Species name | 学名 Scientific name | 生长习性 Growth habit | 形态特征 Morphological character | 生态习性 Ecological habits | 繁殖方式 Reproduction mode | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 凤仙花科 | 凤仙花 | Impatiens balsamina L. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | |
| 2 | 蓼科 | 金荞麦 | Fagopyrum dibotrys (D. Don) Hara | 多年生 | 草本 | 旱生 | 根茎 | |
| 3 | 尼泊尔蓼 | Polygonum nepalense Meisn. | 一年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | ||
| 4 | 菊科 | 白花鬼针草 | Bidens pilosa L. var. radiata Sch.-Bip. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | |
| 5 | 牛膝菊 | Galinsoga parviflora Cav. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | ||
| 6 | 藿香蓟 | Ageratum conyzoides L. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | ||
| 7 | 青蒿 | Artemisia carvifolia | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | ||
| 8 | 苦苣菜 | Sonchus oleraceus L. | 一年生或二年生 | 草本 | 湿生 | 种子 | ||
| 9 | 破坏草 | Eupatorium coelestinum L. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子、茎 | ||
| 10 | 豨莶 | Siegesbeckia orientalis L. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | ||
| 11 | 野茼蒿 | Crassocephalum crepidioides (Benth.) S. Moore | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | ||
| 12 | 小蓬草 | Conyza canadensis (L.) Cronq. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | ||
| 13 | 蒲公英 | Taraxacum mongolicum Hand.-Mazz. | 多年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | ||
| 14 | 鸭跖草科 | 鸭跖草 | Commelina communis | 一年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 15 | 竹叶子 | Streptolirion volubile Edgew. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | ||
| 16 | 禾本科 | 牛筋草 | Eleusine indica (L.) Gaertn. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子、根茎 | |
| 17 | 马唐 | Digitaria sanguinalis (L. ) Scop. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | ||
| 18 | 白茅 | Imperata cylindrica (L.) Beauv. | 多年生 | 草本 | 旱生 | 种子、根茎 | ||
| 19 | 细柄草 | Capillipedium parviflorum (R. Br.) Stapf. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | ||
| 20 | 荩草 | Arthraxon hispidus (Thunb.) Makino | 一年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 茎 | ||
| 21 | 大戟科 | 铁苋菜 | Acalypha australis L. | 一年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 22 | 叶下珠 | Phyllanthus urinaria L. | 一年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | ||
| 23 | 茄科 | 假酸浆 | Nicandra physalodes (Linn.) Gaertn. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | |
| 24 | 龙葵 | Solanum nigrum L. | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | ||
| 25 | 旋花科 | 圆叶牵牛 | Pharbitis purpurea (L.) Voisgt | 一年生 | 草本 | 旱生 | 种子、根芽 | |
| 26 | 马蹄金 | Dichondra repens Forst. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子、茎 | ||
| 27 | 豆科 | 广布野豌豆 | Vicia cracca L. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 28 | 酢浆草科 | 酢浆草 | Oxalis corniculata L. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子、根茎 | |
| 29 | 红花酢浆草 | Oxalis corymbosa DC. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子、根茎 | ||
| 30 | 牻牛儿苗科 | 老鹳草 | Geranium wilfordii Maxim. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 31 | 锦葵科 | 黄花稔 | Sida acuta Burm. f. | 多年生 | 直立亚灌木状草本 | 旱生 | 种子 | |
| 32 | 赛葵 | Malvastrum coromandelianum (Linn.) Gurcke | 多年生 | 亚灌木 | 旱生 | 种子 | ||
| 33 | 天南星科 | 半夏 | Pinellia ternata | 多年生 | 草本 | 旱生 | 块茎、珠芽、种子 | |
| 34 | 车前科 | 车前 | Plantago asiatica L. | 两年生或多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 35 | 马鞭草科 | 马鞭草 | Verbena officinalis L. | 多年生 | 草本 | 旱生 | 种子 | |
| 编号 No. | 科名 Scientific name | 种名 Species name | 学名 Scientific name | 生长习性 Growth habit | 形态特征 Morphological character | 生态习性 Ecological habits | 繁殖方式 Reproduction mode | |
| 36 | 唇形科 | 小鱼仙草 | Mosla dianthera (Buch.-Ham.) Maxim. | 一年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 37 | 爵床科 | 爵床 | Rostellularia procumbens (L.) Nees | 一年生 | 草本 | 旱生 | 茎 | |
| 38 | 石竹科 | 荷莲豆草 | Drymaria diandra | 一年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 39 | 中国蕨科 | 金粉蕨 | Onychium siliculosum (Desv.) C. Chr. | 多年生 | 草本 | 旱生 | 孢子 | |
| 40 | 蔷薇科 | 蛇莓 | Duchesnea indica (Andr.) Focke | 多年生 | 草本 | 旱生 | 种子、茎 | |
| 41 | 蕨科 | 蕨 | Pteridium aquilinum (L.) Kuhn var. latiusculum (Desv.) Underw. ex Heller | 多年生 | 草本 | 旱生 | 孢子 | |
| 42 | 柳叶菜科 | 粉花月见草 | Oenothera rosea L Herpt. ex Ait. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子、茎 | |
| 43 | 藤黄科 | 地耳草 | Hypericum japonicum Thunb. ex Murray | 一年生或多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子、茎 | |
| 44 | 马钱科 | 密蒙花 | Buddleja officinalis Maxim. | 多年生 | 灌木 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 45 | 茜草科 | 茜草 | Rubia cordifolia L. | 多年生 | 草质攀援藤木 | 湿生 | 种子、根茎 | |
| 46 | 苋科 | 土牛膝 | Achyranthes aspera L. | 多年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 47 | 十字花科 | 荠 | Capsella bursa-pastoris (Linn.) Medic. | 一年生或二年生 | 草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 48 | 椴树科 | 毛刺蒴麻 | Triumfetta cana Bl. | 多年生 | 木质草本 | 湿生、旱生 | 种子 | |
| 49 | 莎草科 | 香附子 | Cyperus rotundus L. | 多年生 | 草本 | 旱生 | 种子、茎 | |
表3 样方中频度>10%的27种常见杂草的平均高度、频度、生态位宽度Tab. 3 Average height, frequency and niche breadth of 27 common weeds with frequency >10% in the sample |
| 编号 No. | 种名 Species name | 平均高度 Average height/cm | 频度 Frequency/% | 生态位宽度 Niche width |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 凤仙花 | 13.3 | 19.44 | 3.14 |
| 2 | 金荞麦 | 10.4 | 63.89 | 8.42 |
| 3 | 尼泊尔蓼 | 17.3 | 63.89 | 10.92 |
| 4 | 白花鬼针草 | 27.8 | 75.00 | 12.81 |
| 5 | 牛膝菊 | 17.8 | 72.22 | 11.20 |
| 6 | 藿香蓟 | 14.8 | 27.78 | 4.10 |
| 7 | 青蒿 | 37.1 | 13.89 | 4.00 |
| 8 | 破坏草 | 44.1 | 22.22 | 4.38 |
| 9 | 豨莶 | 24.5 | 41.67 | 10.08 |
| 10 | 野茼蒿 | 13.3 | 13.89 | 4.00 |
| 11 | 小蓬草 | 55.5 | 19.44 | 3.65 |
| 12 | 鸭跖草 | 10.8 | 66.67 | 9.68 |
| 13 | 竹叶子 | 13.0 | 22.22 | 4.04 |
| 14 | 牛筋草 | 15.1 | 41.67 | 8.13 |
| 15 | 马唐 | 18.8 | 69.44 | 11.71 |
| 16 | 白茅 | 49.5 | 11.11 | 3.08 |
| 17 | 细柄草 | 21.5 | 11.11 | 3.08 |
| 18 | 荩草 | 8.1 | 13.89 | 1.77 |
| 19 | 铁苋菜 | 5.5 | 33.33 | 6.32 |
| 20 | 叶下珠 | 7.3 | 16.67 | 4.26 |
| 21 | 假酸浆 | 21.5 | 13.89 | 2.01 |
| 22 | 酢浆草 | 8.3 | 19.44 | 5.33 |
| 23 | 老鹳草 | 10.4 | 22.22 | 4.49 |
| 24 | 半夏 | 5.9 | 16.67 | 4.33 |
| 25 | 爵床 | 11.6 | 11.11 | 2.41 |
| 26 | 荷莲豆草 | 15.2 | 38.89 | 8.14 |
| 27 | 毛刺蒴麻 | 16.1 | 13.89 | 4.48 |
2.2 保山喀斯特石漠化地区农田外来入侵杂草
表4 保山喀斯特石漠化地区农田外来入侵杂草名录Tab. 4 List of farmland invasive weed species from outside the field in karst rocky desertification region of Baoshan |
| 编号 No. | 科名 Scientific name | 种名 Species name | 学名 Scientific name | 原产地 Country of origin | 危害季节 Damage season |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 菊科 | 藿香蓟 | Ageratum conyzoides L. | 中南美洲 | 夏秋 |
| 2 | 野茼蒿 | Crassocephalum crepidioides (Benth.) S. Moore | 热带美洲 | 夏秋 | |
| 3 | 牛膝菊 | Galinsoga parviflora Cav. | 南美洲 | 夏秋 | |
| 4 | 小蓬草 | Conyza canadensis (L.) Cronq. | 北美洲 | 夏秋 | |
| 5 | 白花鬼针草 | Bidens pilosa L. var. radiata Sch.-Bip. | 热带美洲 | 夏秋 | |
| 6 | 破坏草 | Eupatorium coelestinum L. | 美洲 | 夏秋 | |
| 7 | 锦葵科 | 赛葵 | Malvastrum coromandelianum (Linn.) Gurcke | 美洲 | 夏秋 |
| 8 | 黄花稔 | Sida acuta Burm. f. | 印度 | 冬春 | |
| 9 | 旋花科 | 圆叶牵牛 | Pharbitis purpurea (L.) Voisgt | 热带美洲 | 春夏秋 |
| 10 | 柳叶菜科 | 粉花月见草 | Oenothera rosea L Herpt. ex Ait. | 美国德克萨斯州南部至墨西哥 | 夏秋冬 |
| 11 | 茄科 | 假酸浆 | Nicandra physalodes (Linn.) Gaertn. | 南美洲 | 夏秋 |
2.3 保山喀斯特石漠化地区农田杂草的多样性
表5 保山喀斯特石漠化地区农田杂草的种群数、Shannon (H)指数和均匀度Tab. 5 Species number, Shannon (H) index and evenness of weeds in farmland of karst rocky desertification region of Baoshan |
| 样地 Plot | 种群数 Population number | Shannon (H)指数 Shannon (H) index | 均匀度 Evenness |
|---|---|---|---|
| 皇竹草 | 25 | 2.55 | 0.55 |
| 核桃 | 29 | 2.77 | 0.57 |
| 烟草 | 16 | 3.19 | 0.80 |
| 玉米 | 20 | 2.79 | 0.65 |
表6 保山喀斯特石漠化地区农田两两间的Jaccard相异系数及Baray-Curtis距离系数Tab. 6 Jaccard dissimilarity coefficient and Baray-Curtis distance coefficient between the farmland in karst rocky desertification region of Baoshan |
| 样地 Plot | 皇竹草 Pennisetum sinese Roxb | 核桃 Juglans regia L. | 烟草 Nicotiana tabacum L. | 玉米 Zea mays L. |
|---|---|---|---|---|
| 皇竹草 | 0 | 0.71 | 0.59 | 0.68 |
| 核桃 | 0.73 | 0 | 0.75 | 0.74 |
| 烟草 | 0.75 | 0.80 | 0 | 0.56 |
| 玉米 | 0.77 | 0.65 | 0.73 | 0 |
注:Jaccard相异系数在数值0的上部;Baray-Curtis距离系数在数值0的下部。 | |
Note: Jaccard and Baray-Curtis differential index is above and below 0. |
